CNC Sistemi Nasıl Çalışır?

Bilgisayarlı nümerik kontrol de (Computer Numerical Control) temel düşünce takım tezgahlarının sayı, harf vb. sembollerden meydana gelen ve belirli bir mantığa göre kodlanmış komutlar yardımıyla işletilmesi ve tezgah kontrol ünitesinin (mcu) parça programını edebilen sistemdir.

Bilgisayarlı nümerik kontrol de tezgah kontrol ünitesinin kompütürize edilmesi sonucu programların muhafaza edilebilmelerinin yanında parça üretiminin her aşamasında programı durdurma, programda gerekli olabilecek değişiklikleri yapabilme, programa kalınan yerden tekrar devam edebilme ve programı son şekliyle hafızada saklamak mümkündür. bu nedenle programın kontrol ünitesine bir kez yüklenmesi yeterlidir. Programların tezgaha transferleri ağ kabloları, internet vb. veri taşıyıcılar aracılığıyla gerçekleştirilir.

Cnc İşleme Merkezleri:

Bu tür cnc tezgahları noktasal hareket (point to point) ve sürekli iz kontrolü (cpc) ile donatılmıştır. böyle kompleks ve çok sayıda operasyonlara sahip iş parçalarının imalatları bir bağlamada gerçekleştirilir.

a- yatay işleme merkezi
b- düşey işleme merkezi
c- çoklu eksenli işleme merkezleri

Cnc İşleme Merkezlerinin Karekteristik Özellikleri:

Prizmatik iş parçalarının bir bağlanışta 3 hatta 4 yüzeyi aynı anda işlenebilir.

alın frezeleme, delme delik büyütme rayba ve kılavuz çekme, profil işleme, açılı delik delme vb. işlemler yapılabilir.

 

Kullanılacak olan kesiciler tezgahın magazin kısmına yerleştirilir ve program içerisinde gerekli olan işlemlerde kullanılır. magazinler 10-30-60-80 yada daha fazla kesici kapasitesinde sahiptir.

 

İş parçalarının tezgaha bağlanma ve çözülme işlemlerinde robot kol ve ekipmanlar kullanılır. böylece bu alandaki zaman kayıpları ortadan kaldırılır.

Günümüzde tarım ve diğer insan iş gücü gereksinimini azaltmak ve seri imalata yani fabrikasyona geçebilmek için makineler ve bu makineler için takım tezgahları tasarlanmıştır. diğer makine sanayi ve otomotiv sanayinden sonra tarım makineleri imalatında da kullanılmaya gereksinim duyulmuştur. bu tasarımcıların amacı başta da değindiğimiz gibi insan gücünü daha hızlı, güvenilir ve verimli aletlerle değiştirmek olmuştur. uzun yıllar bu tezgahlarda köklü bir değişiklikler olmamıştır. ama sürekli bir gelişme kaydedilmiştir. çağımız bilgisayar teknolojisine bürünmesi, metal kesme işlerinde bir çağ açmış olmaktadır. bu olay genellikle bilgisayar destekli nümerik kontrol olarak isimlendirilir. kısa adlandırılması ise cnc dır. bu tür takım tezgahları diğer sanayi kollarından sonrada tarım makineleri sanayine sıçramış ve üreticileri bu tezgahlara yatırıma sevk etmiştir. bu sayede tarım makineleri sanayi avrupa standartlarına yaklaşma eğilimi göstermiş ve imalatta seri, hatasız üretime başlanmıştır. bu çalışmamızda cnc nin tanıtılması, tezgah çeşitleri ve programlama tekniklerine değinilecektir.

Cnc Tezgahlarının Tarihçesi:

Nümerik kontrol fikri 2. dünya savaşının sonlarında ABD hava kuvvetlerinin ihtiyacı olan kompleks uçak parçalarının üretimi için ortaya atılmıştır. çünkü bu tür parçaların o günkü mevcut imalat tezgahları ile üretilmesi mümkün değildi. bunun gerçekleştirilmesi için parsons corporatıon ve mıt (massachusetts ınstitute of tecnnology) ortak çalışmalara başladı. 1952 yılında ilk olarak bir cıncınnattı-hydrotel freze tezgahını nümerik kontrol ile teçhiz ederek bu alandaki ilk başarılı çalışmayı gerçekleştirdiler. bu tarihten itibaren pek çok takım tezgahı imalatçısı nümerik kontrollü tezgah imalatına başladı. ilk önceleri nc takım tezgahlarında vakumlu tüpler, elektrik röleleri, komplike kontrol ara yüzleri kullanılıyordu. ancak bunların sık sık tamirleri hatta yenilenmeleri gerekiyordu. daha sonraları nc takım tezgahlarında daha kullanışlı olan minyatür elektronik tüp ve yekpare devreler kullanılmaya başlandı. bilgisayar teknolojisinde ki hızlı gelişmeler nümerik kontrollü sistemleride etkilemiştir. artık günümüzde nc tezgahlarda daha ileri düzeyde geliştirilmiş olan entegre devre elemanları, ucuz ve güvenilir olan donanımlar kullanılmıştır. rom (read only memory) teknolojisinin kullanılmaya başlanılmasıyla da programların hafızada saklanmaları mümkün oldu. sonuç olarak bu sistemli gelişmeler cnc nin (computer numerical control) doğmasına öncülük etmiştir. cnc daha sonra torna, matkap vb. takım tezgahlarında yaygın olarak kullanılmaya başlandı.

Cnc Takım Tezgahları:

CNC takım tezgahların dan önce nc takım tezgahlarına özetleyip cnc tezgahlarını anlatmaya geçeceği nümerik kontrol (nc) metal ve diğer tür malzemelerin talaş kaldırmak suretiyle işlenmesinde kullanılan her türlü takım tezgahında yaygın olarak uygulanmaktadır. bu tezgahlardan bazıları şunlardır:

  • torna tezgahı (lathe machine)
  • freze tezgahı (miling machine)
  • matkap tezgahı (drilling machine)
  • delik büyütme tezgahı (boring machine)
  • taşlama tezgahı (grinding machine)

Bütün nc takım tezgahlarının kendilerine özgü kapasite, operasyon yetenekleri ve bir takım karakteristik özellikleri vardır. bu nedenle tezgahın sahip olmadığı hiçbir işleme özelliği o tezgaha yaptırılamaz.

NC takım tezgahlarında hafıza bulunmadığından bu tür tezgahlarda blok verileri sıra ile okunur ve işleme konulur. bir iş parçasının imalatı esnasında tezgahın kontrol ünitesi (machine control unit) bir bloktaki bütün verileri okur ve tezgahta gereken işlem operasyonlarını yerine getirir. operasyonlar tamamlandıktan sonra bir sonraki bloka geçirilir. bu işlem sırasıyla program sonuna kadar devam eder.

Parça programları standart kağıt şerit üzerindeki yer ve diziliş şekillerine göre farklı nümerik (sayısal) ve alfa nümerik (alfa sayısal) değer ve anlamları vardır.

CNC takım tezgahlarının fiziksel tasarım ve konstrüksiyonların nc tezgahların aynıdır. ancak nc takım tezgahlarında yapılmaları pratikte mümkün ve ekonomik olmayan bir dizi fonksiyonel özellikler bu tür tezgahlara ilave edilmiştir.

Bu özellikler şunlardır;

Tezgaha yüklenmiş olan parça programları kontrol ünitesi hafızasında saklanabilir, buradan çağrılarak defalarca işletilir.

 

Tezgah kontrol ünitesini besleyen özel bir güç kaynağı mevcuttur. tezgahın enerjisi kesilse bile program vb. veriler muhafaza edilir.

 

Parça programı üzerinde yapılması düşünülen değişiklikler istenildiği anda ve kolaylıkla yapılır. değiştirilmiş olan program son şekliyle hem işletilir hem de hafızada saklanır.

 

Bazı rutin operasyonlar program içerisinde döngüler (cycles) şeklinde tanımlanır ve gerekli yerlerde kullanılır. (delik delme, delik büyütme, dikdörtgen cep frezeleme, kademeli ve konik tornalama, radyüs tornalama vb.)

 

Bir iş parçası üzerinde döngüler dışındaki tekrarlanması gereken operasyonların programlama ana program (main program) içerisinde birkez yazılır ve alt program (sub program) adıyla isimlendirilirler. ana programın uygulanması sırasında bu alt programlar gerekli yerlerde çağrılarak işlem tamamlanır. buna örnek olarak adana yazısının programını verebiliriz. burada a harfi için bir alt program yazılır. ancak bu program farklı x mesafesinde sadece koordinat tanımlamaları yapılmak suretiyle uygulanır. böylece normal program %40 daha kısaltılmış olur.

 

Bir parçanın programı yazıldığında normal olarak belirli tür ve çaptaki kesicilere işlenir. programlama esnasında kesici çapının dikkate alınarak bazı belirli ölçüsel kaydırmaların yapılması gerekir. halbuki kesici telafisi (cutter compensation) kolaylığı ile bu kaydırmalar cnc kontrol ünitesi (cnc control unit) tarafından programın işletimi esnasında yapılır. kullanılan kesici kırıldığında ve aynı çapta başka bir kesici bulunamadığı durumlarda farklı çaptaki kesici ile programa kalınan yerden devam edebilme kolaylığı sağlar. kontrol ünitesi yeni kesicinin çapına göre gerekli ölçüsel kaydırmaları yapar.

 

Bilgisayar sayesinde konum değiştirmeler, devir sayısı ve ilerlemelerde optimum değerlere ulaşır. bunun sonucu olarak cnc takım tezgahlarında ideal çalışma koşulları sağlanmış olur. alın tornalama işleminde iş parçasının çapı sürekli olarak değiştiğinden buna bağlı olarak devir sayısının da değişmesi gerekir (constant surface speed). sonuç olarak elde edilen yüzey kalitesi ve hassasiyet konvansiyel tezgahlara (conventional machines) kıyaslanmayacak derecede iyidir.

 

CNC kontrol ünitesinde bilgisayar kullanımı sonucu diğer pek çok bilgisayar vesistemleriyle iletişim kurabilme avantajına sahiptir.

Parça imalatına geçilmeden önce görüntü ünitesi (visual display unit) yardımıyla grafik olarak parça programının benzetimi mümkündür.

kesici aletlerin değiştirilmeleri her hangi bir manuel müdahale olmaksızın yapılır. bunun için dönerli taretler (rotery turrets) yada paletli kesici magazinleri kullanılır.

Cnc Takım Tezgahlarının Avantajları:

Konvansiyonel tezgahlarda kullanılan bazı bağlama kalıp, mastar vb. elemanlarla kıyaslandığı zaman tezgahın ayarlama zamanı çok kısadır.

Ayarlama, ölçü, kontrolü, manuel hareket vb. nedenlerle oluşan zaman kayıpları ortadan kalkmıştır.

İnsan faktörünün imalatta fazla etkili olmamasından dolayı seri ve hassas imalat mümkündür.

Kalifiye insan ihtiyacına gerek yoktur.

Tezgah operasyonları yüksek bir hassasiyete sahiptir.

Tezgahın çalışma temposu her zaman yüksek ve aynıdır.

Her türlü sarfiyat (elektrik, emek, malzeme vb.) asgariye indirgenmiştir.

İmalatta operatörden kaynaklanacak her türlü kişisel hatalar ortadan kalkmıştır.

Kalıp, mastar, şablon vb. pahalı elemanlardan faydalanılmadığı için sistem daha ucuzdur.

depolamada daha az yere gerek vardır.

Parça imalatına geçiş daha süratlidir.

Parça üzerinde yapılacak değişiklikler sadece programın ilgili bölümünde ve tamamı değiştirilmeden seri olarak yapılır. bu nedenle cnc takım tezgahlarıyla yapılan imalat büyük bir esnekliğe sahiptir

Cnc Takım Tezgahlarının Dezavantajları:

Her sistemde olduğu gibi cnc tezgah ve sistemlerinin avantajları yanında bazı dezavantajları mevcuttur. bunlar şunlardır;

Detaylı bir imalat planı gereklidir.

Pahalı bir yatırımı gerektirir.

Tezgahın saat ücreti yüksektir.

Konvensiyonel tezgahlara kıyaslandığında daha titiz kullanım ve bakım isterler.

Kesme hızları yüksek ve kaliteli kesicilerin kullanılması gerekir.

Peryodik bakımları uzman ve yetkili kişiler tarafından düzenli olarak yapılmalıdır.

Cnc nin Endüstirideki Kullanım Alanları:

Günümüzde endüstrinin talaşlı imalat adını verdiğimiz bölümü cnc nin en yaygın biçimde kullanıldığı alandır. bugünkü cncnin doğmasına da bu alanda karşılaşılan problemlerin sebep olduğu yukarıda açıklanmıştı. üç eksenli bir freze tezgahı ilk kez 1952 yılında çalıştırıldığında bu tezgah o günkü bazı imalat problemlerinin çözümünü sağladığı için çok mükemmeldi. freze tezgahlarına uygulanan bu sistemler daha sonra torna, taşlama vb. takım tezgahlarına da uygulandı. günümüzde imalatın yapıldığı hemen hemen her alanda cnc kullanılmaktadır.

 

Cnc nin Kullanıldığı Başlıca Alanlar;

  • talaşlı imalat
  • fabrikasyon ve kaynakçılık.
  • pres ileri
  • muayene ve kontrol.
  • montaj.
  • malzemelerin taşınması.

 

            Bilgisayar dünyasındaki gelişmeler insan ırkının tüm yaşamını etkilemiş ve değiştirmiştir. sanayide, tıp dünyasında, havacılıkta, ulaşımda, ticarette, şov dünyasında, eğitim sektöründe, sinema sektöründe, haberleşmede, genetik araştırmasında görüldüğü gibi birbirinden bağımsız pek çok alanda bilgisayarların ve yazılımların yaşamımızı sadece on yıl öncesine göre ne kadar değiştirdiğini gözlemlemek heyecan vericidir. bu bakımdan bilgisayar yazılımının ve donanımın insan yaşamını tarih boyunca en fazla etkilemiş iki unsur olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

Aynı görüş, daha spesifik bir alan olan takım tezgahları sektörü için de geçerli olup son on yılda takım tezgahlarının üretim kalitesi ve prodüktivitesi bilgisayarların etkisiyle mekanik kumandalı tezgahlarla kıyaslanamayacak seviyelere erişmiştir.

İşleme merkezleri bu tezgah dünyasında özellikleri sebebiyle önem arzederler. bu çok marifetli, yüksek kapasiteli, uzun ömürlü ve sonuçta pahalı tezgahların seçimi itina ile yapılmalı, hiçbir özelliği şansa bırakılmamalıdır. işleme merkezi seçim kriterleri satıcı açısından değil de işletmeci açısından bakıldığında aşağıdaki sınıflara ayrılarak incelenebilir.
1. ihtiyaca uygunluk

Gerekli talaşlı işleme boyutları, iş mili devri, motor gücü ve torku, tablanın taşıyabileceği ağırlık (aparat + parça ağırlığı), magazine konulan takım adedi, gereken azami takım çapı ve uzunluğu, konum hassasiyeti ve tekrarlanabilirlik hassasiyeti iş parçası resminde gösterilen istekleri karşılamalıdır.

İşlenecek malzeme cinsi, yaş veya kuru kesme şartları, çevre sıcaklığı, elektrik akımının stabilitesi gibi dış faktörler tezgah performansını etkilediği için başlangıçta bunlara göre tedbir alınır.

Kullanılacak kesici takım ve uçların özellikleri tezgah özellikleri ile örtüşmelidir.

 

 

2. Hassasiyet Değerlerinin Uzun Yıllar Boyunca Sağlanması

Tezgah satın alındığında imalatçı tarafından yapılan hassasiyet testi değerlerini gösteren onaylı test sertifikası ile birlikte gelir. tezgah kurulduktan sonra aynı testler tekrarlandığında bu sertifikada garanti edilen hassaslık değerlerine uygun sonuçlar elde edilmelidir.

Öte yandan imalatçının önerdiği bakım programına uyulmaz ise hassasiyetin sürekli elde edilmesi beklenmemelidir.

CNC tezgahların konvansiyonel tezgahlara nispetle fevkalade yüklü çalıştırıldığı bir hakikattir. zira cnc tezgahı pahalı bir yatırımdır ve yatırımın makul bir sürede geri dönmesi bakımından 2 veya 3 vardiya çalıştırılması gerekir. işleme sürelerini kısaltmak için yüksek kesme hızları ve ağır talaş pasoları kullanılır.böylece tezgah gövdesinin, yatakların, bilyalı vidalı millerin, ana motorun, iş mili yapısının ve genelde tüm diğer mekanik aksamın büyük zorlamalara dayanması, ayrıca mikronlar mertebesindeki başlangıç hassasiyetini uzun yıllar ilk günkü seviyesinde muhafaza etmesi beklenir.

Tezgah seçilirken edinim bedelinden daha önemli olan husus, onun ilk günkü hassasiyetini uzun yıllar muhafaza etmesidir. zira ucuz bir tezgah bir yıl sonra hassas işleri yapamayacak duruma geliyorsa, sadece kaba işlemeleri yapabiliyorsa aslında çok pahalı bir tezgahdır.

Buna karşı daha pahalı fakat hassasiyetini örneğin on veya onbeş yıl muhafaza eden, arıza sebebiyle durmayan, yedek parçası daima ve çabucak temin edilebilen bir tezgah çok iyi bir yatırımdır.
3. Kullanma Kolaylığı

Aşina olmayan kişiler için işleme merkezi karmaşık ve işletilmesi zor bir tezgah olarak algılanabilir. aslında tezgahın karmaşık bir yapıya sahip olduğu doğrudur. farklı disiplinlerin meyvaları (mekanik, elektrik, elektronik, pnömatik, hidrolik elemanlar, bilgisayar donanımı ve nihayet yazılım) bir araya getirilerek belli bir harmoni içinde çalıştırılmaktadır. ancak görüntüdeki bu karmaşıklık tezgahın kullanılmasını zorlaştırmaz, aksine kolaylaştırır.

Modern cnc tezgahları operatöre yol gösteren, programlama faaliyetlerini basite indirgeyen yazılımlarla techiz edilmişlerdir. burada amaçlanan az tecrübeli (dolayısıyla temini kolay ve ucuz) operatörlerin, kısa zamanda ve tezgahın durmasına gerek olmadan parça işleme programını yapması, ekranda simüle etmesi, uygun ise tezgaha ham parçayı yükleyerek işlemesidir.

Bunu yapabilen programlar aslında fevkalade sofistike yazılımlar olup, tezgah bilgisayarında kullanılan çipler de bu yazılımlara uygun ve özel olarak üretilmiştir.

Tezgahın programlamada kullanılan diyalog programlarından birisine ve ayrıca ekranda simulasyon kabiliyetine sahip olması şarttır.

Tezgah üzerinde yapılan programların diskete alınarak saklanması için floppy disket sürücüsü ve ofis bilgisayarı bağlantısı için rs 232-c portu bulunması istenir.

Tezgah bilgisayarı ofislerde kullanılan bilgisayarlara hiç benzemez. yağlı ve kirli ortamlar, su ve nem, sarsıntı ve titreşim, manyetik alan gibi dış etkenler tezgah bilgisayarını normal fonksiyonlarını icra etmekten alıkoymamalıdır.

Birçok cnc tezgahının yakınında kaynak yapıldığında ve hatta cep telefonuyla konuşulduğunda tezgah bilgisayarı elektromanyetik alan (transient signal) sebebiyle yanlış komut vermekte ve tezgah kendiliğinden bindirmekte ve iş durmaktadır. hatta fırtınalı havalarda çakan şimşekler ve düşen yıldırımlar dahi tezgahın program dışı saçma sapan hareketler yapmasına yol açabilir. (bu konuda aktüel bir örnek cep telefonlarının şehirlerarası otobüslerin ve üst seviye otomobillerin abs fren devrelerinde ortaya çıkardığı bozulmalardır) işin kötüsü ne operatör ne de tezgahın sahibi tezgahın neden bindirdiğini çözemez. sonuç yüklü tamir bakım giderleri ve yedek parça masraflarının yanında işin uzunca bir süre durmasıdır.

Bunun tek çaresi tezgah kumanda devrelerinde elektriksel, manyetik veya elektromanyetik alanların tesirini sıfırlayacak koruyucu tertibatların kullanılmış olmasıdır. bu tedbirlerin tezgah imalatçısı tarafından tasarlanması, alınması ve uygulanması arızaların pek çoğunun ortaya çıkmadan önlenmesini ve rantabl bir tezgah işletmesini sağlar. her birinin patenti alınmış olan bu tedbirler pek çoktur ve bir örnek olarak tezgah kumanda devrelerinde fiber optik kablolama kullanılması gösterilebilir. fiber optik sistem modüle edilmiş kızılötesi ışınla çalıştığından elektrik ve elektromanyetik alanlardan etkilenmez.
4. Proses Kontrolu ve İzlenilebilirlik

Modern endüstriyel yöntemler kalitenin üretim sırasında yaratılmasını emreder. kalite kontrolu mefhumu terkedilmiştir. yeni kural kalite güvencedir. cnc işleme merkezi tam bu kavramı sağlayacak özelliklere sahiptir. tezgah bilgisayarı programcının (veya cam yazılımının) girdiği data’yı işleyerek iş parçasının teknik resimde gösterilen özelliklere uygun olmasını sağlar, kontrol eder, düzeltir. bu işlemleri ilk parçadan itibaren devamlı tekrarlar. kalite güvence için gereken girdileri hazırlar ve istenen bilgisayara gönderir.

Bu anlatılandan çıkan sonuç, işleme merkezi denilen makinenin görevinin sadece iş parçasını işlemek olmayıp onun kalite güvence mefhumuna uygun olmasının garanti altına alınmasıdır. işte bu nokta, cnc tezgahlarını diğer tezgahlardan ayıran ve üstün kılan özelliktir.

Örneğin araçlarda kullanılan ve emniyet parçası olarak sınıflandırılan bazı parçaların üretim sırasında vaki işleme şartlarının kayıtlarının on yıl veya daha uzun süreyle muhafaza edilmesi kanun gereğidir. bu gereksinim cnc işleme merkezi kullanıldığında kendiliğinden karşılanır.

 

 

5. Yapılan İşlerin Kontrolu (süperkontrol)

Gerek tezgahın boşta geçen zamanları gerekse operatörün vardiya süresinde ne kadar zaman boyunca çalıştığı tezgah bilgisayarının hafızasına kaydedilir ve istendiğinde çağrılarak ekranda görülür veya printerde bastırılır. örneğin dün veya evvelki gün, tezgahın işmilinin kaç saat döndüğü, kaç adet parça işlediği, kaç dakika cereyan kesildiği, operatörün tezgahın başından kaç dakika ayrıldığı, tezgahın hammadde yokluğu sebebiyle kaç dakika atıl durduğu, kaç dakika takım ölçme ve ayarlanmasına sarf edildiği, kaç dakika bakım yapıldığı ve buna benzer bir çok bilgiyi tezgah bilgisayarından öğrenmek, diske kaydetmek veya rs232 den kabloyla ofis bilgisayarına taşımak mümkün ve fevkalade faydalıdır.

Bilgiler yazılı olduğundan atölye sorumlusu, operatörün işe geç başlaması veya erken bırakması veyahut belirlenen performansı sağlamaması durumunda derhal gereken tedbirleri alacaktır.
6. Tezgahın Güvenirliği

İşletmeci için bir siparişin zamanında yetişmesine bütün birimlerin çaba harcadığı bir sırada üretim tezgahının arızalanması kadar can sıkıcı bir olay yoktur. günümüzde tam zamanında üretim (just in time) ihtiyaçları sebebiyle tezgah güvenirliği önem sırasında yukarılara tırmanmıştır. eğer tezgahınız arızalı ise ve bir aydan bu yana parça bekliyorsa işinizi kaybetmeniz olasıdır. yedek parça stoklamak bir çözüm olabilir ama büyük mali kaynak gerektirir.

Tezgah üreticileri hatasız tasarım ve kaliteli üretim ile yeterli derecede güvenli tezgah üretebilirler. buna geçmiş yılların tecrübelerini ve dünyanın çeşitli bölgelerinde çok farklı iş sahalarında çalışan müşterilerden toplanan bilgileri ekleyerek mükemmele yakın tezgahlar çıkarırlar.

Patentlerle korunan innovasyonlar gelişmenin sürekliliğini sağlar. iyi incelenmiş müşteri talepleri teknolojik bilginin kaynağıdır. firma içi sürekli eğitimler bilgiyi tezgah üreticisine bağlayarak innovasyonları destekler.

Bu sebeplerden dolayı işleme merkezi seçiminde üretici firmanın kimliği ve referansları fevkalade öne çıkar.

Mecatronic kelimesi, mekanik ve elektronik aksamın birbiri için en uygun tarzda tasarlanmış ve yapılmış olmasını içerir. bazı tezgah imalatçıları motorları, enkoderleri, elektrik kumanda ve enerji panolarını piyasadan satın alarak kendi yaptıkları mekanik sistemlere ilave ederler. böyle tezgahlarda bir arıza ortaya çıktığında mekanik imalatçısı ile elektronik imalatçısı ve elektrikli aletlerin imalatçısı suçu birbirine atarlar, fakat bu arada tezgah sahibinin işi durur.

Bu sebeple tezgah seçiminde mekanik aksamın, elektrikli aksamın, elektronik aksamın, bilgisayarın ve hatta bilgisayar yazılımının bir tek imalatçı tarafından birbiri için tasarlanmış ve üretilmiş olması, servisinin ve yedek parçaların tek elden temin edilebilmesi, tezgahın sahibi ve ondan para kazanan kimse için inanılmaz derecede önemlidir, ancak maalesef bu durum insanın başına gelmeden değeri anlaşılmaz.
7. Geri Ödeme Süresi

Bir cnc işleme merkezi müşterinin mali prensiplerine göre makul bir sürede kendini geri ödüyor ise satın alınır.

Tezgahın takım değiştirme, program yazma ve değiştirme, ölçme gibi prodüktif olmayan zamanlarının minimumda kalması istenir, aksi takdirde geri ödeme süresi artar ve rantabilite azalır.

Tezgah bilgisayarı ve bilgisayara yüklenmiş yazılım yukarıda anlatılan hususları hataya yol açmayacak tarzda gerçekleştirmelidir. ayrıca program yapımında operatöre yol göstermeli, birçok programları hazırda tutmalı ve operatöre sunmalıdır. bilgisayar tezgah operasyonlarını sürekli denetlemeli, istenmeyen durumlarda tezgahı durdurmalı ve bir uyarı alarmı ile nerede uygunsuzluk olduğunu operatöre bildirmelidir.

Tezgahın arızasız çalışması geri ödeme süresini kısaltır.

Kaliteli ve bakımlı bir tezgah iş değişikliği veya başka sebeple satıldığında yüksek bir fiata elden çıkarılabilir. oysa ki ucuz tezgahın ikinci el satış bedeli zarara yol açar.
8. Eğitim, Servis Ve Yedek Parça Temininde Süreklilik

Her tezgah hatalı program, yanlış takım seçimi, operatör hatası, dalgınlık, eksik eğitim ve benzeri sebepler dolayısıyla arıza yapabilir. önemli olan tezgahı en kısa zamanda standart çalışır konumuna geri getirmektir.

Tezgah bilgisayarı çeşitli olumsuz durumları önceden önleyecek bazı özelliklere sahiptir. örneğin iş mili azami devri 5000 devir/dakika ise programcı 6000 devirlik bir program hazırlasa tezgah buna itaat etmez ve alarm verir, niçin işlem yapmadığını da ekranda bildirir.

Bütün bu durumlarda tezgah çalışmadığında işletmecinin yardımına koşacak tek kurtarıcı, o tezgahın mümessillik şirketinde bulunan servis mühendisidir.

Servis 24 saat / 7 gün esası üzerine kurulmuş olmalı ve gerekli yedek parçayı ya kendi deposundan çıkarmalı ya da en kısa zamanda dış ülkeden getirmelidir.

En ucuz, en marifetli ve en kaliteli tezgahı almış olsak bile servisi yoksa veya müşteri memnuniyetini sağlayacak seviyeden uzak ise, o tezgah işletmesi pahalı bir tezgahdır.

Satılan tezgahın müşterinin atölyesine kurulması, işletmeye alınması, operatörlere ve programcılara eğitim verilmesi, iş parçası programının yapılarak parça işlenmesi ve kalite grubu tarafından kabul edilmesinin sağlanması, gerekli yedek parça stokunun yıllar boyunca temin edilmesi, olabilecek arızaların makul bir sürede onarılması, zaman içerisinde müşteri tarafından ihtiyaç duyulan teknik desteğin sağlanması, müşteri açısından olmazsa olmaz konulardır.
9. Sonuç

Cnc işleme merkezi yatırımı nispeten pahalı ve uzun soluklu bir yatırımdır. bu yatırım ancak akıl ve bilimin ışığında yapıldığında yatırımcıya ve ülkeye faydalı olabilir.

CNC ne işe yarar?

İngilizce “Computer Numerical Control” kelimelerinin baş harflerinden oluşan “CNC” kısaltması ile kullanılan teknolojidir. Dilimizde “bilgisayarlı nümerik kontrol” manasına gelir. Bu teknolojideki temel amaç, takım tezgahlarına verilmesi gereken komutların “alfanumerik” hale getirilip, ilgili birime aktarılmasını sağlamaktır.

CNC teknolojisi beraberinde birçok kolaylığı da getirmiştir. Bunlardan en önemlisi, iş planının hafızada saklanıp belirli bir plan dahilinde otomatik olarak yapılmasıdır. Ayrıca üretimin her safhasında işlemeye müdahale etmeyi de mümkün kılar. Bir kere hafızaya alınan bilgi defalarca kullanılabildiğinden dolayı, seri üretim gerçekleştirilebilir.

CNC İşleme Merkezleri

CNC işleme merkezlerinde, girilen veriler harf ve sembollere dönüştürülerek ilgili birimlere aktarıldığından daha evvel bahsetmiştik.  Aşağıda sıralanmış olan maddelerde ise işleme merkezi çeşitleri hakkında bilgiler vermeye çalışacağız.

  • Çoklu eksenli işleme merkezleri
  • Yatay işleme merkezi
  • Düşey işleme merkezi

CNC İşleme Merkezlerinin Karakteristik Özellikleri

            CNC takım tezgahları her ne kadar farklı alanlarda kullanıyor olsalar da, işleme merkezleri bakımından aynı karakteristik özelliklere sahiptir. Bu özelliklere aşağıda maddeler halinde değinilmektedir.

  • Üçten fazla yüzeye sahip olan tüm iş parçalarının, tüm yüzeylerine aynı esnada iş komutlarını gönderirler.
  • Magazin kısmına yerleştirilen kesicileri, yapılacak işin durumuna göre otomatik olarak seçerler
  • İşlenecek parçaların bağlanacağı tezgaha monte edilmiş bağlama robot ve ekipmanlarını idare ederler.

CNC Takım Tezgahları

Sanayinin sac işleme gerektiren her kolunda CNC takım tezgahlarının kullanımı tercih edilmektedir. En çok kullanılan CNC takım tezgahları aşağıdaki gibidir.

  • Freze tezgahı (Miling machine)
  • Taşlama tezgahı (Grinding machine)
  • Torna tezgahı (Lathe machine)
  • Delik büyütme tezgahı (Boring machine)
  • Matkap tezgahı (Drilling machine)

CNC Takım Tezgahlarının Avantajları

  • Takım tezgahının iş yapabilir (stand by) konumuna alınma süresi çok fazla zaman almamaktadır.
  • Manuel olarak yapılan işlemlerin birçoğu otomatikleştirildiğinden dolayı ekstra zaman tasarrufu sağlar.
  • Seri şekilde yapılan imalat çok hassas gerçekleşir.
  • Takım tezgahını kullanacak operatörün kalifiye olmasına gerek yoktur. Basit bir eğitime tabi tutulan herkes üretim gerçekleştirebilir.
  • Takım tezgahı, üretimi sürekli aynı tempo ve kalitede gerçekleştirir.
  • Takım tezgahını çalıştıran enerjiden hat safhada tasarruf edilmektedir.
  • İnsani nedenlerden kaynaklanacak tüm hatalar en alt seviyeye çekilmiştir.
  • Kalıp, mastar, şablon tarzındaki elemanlardan üretimin herhangi bir sürecinde faydalanma ihtiyacı duyulmaz.
  • Üretimin tüm süreçlerine müdahale edilebilir.

CNC Nedir?

Türkçe “bilgisayarlı numerik kontrol” anlamına gelen ve İngilizce “Computer Numerical Control” cümlesinde bulunan kelimelerin baş harflerinden oluşan kısaltma olan CNC; iş parçası işlemeye yarayan takım tezgahlarına bir kontrol paneli tarafından girilen veriyi ileten sistemdir. CNC teknolojisinde veriler önce harf ve rakamlara dönüştürülür, ardından takım tezgahının ilgili kısmına kod şekline gönderilir.

CNC teknolojisinde, takım tezgahlarının kullanılması bir anlamda bilgisayar sistemi vari bir düzenekle sağlandığından dolayı hem iş parçasının üretimi kolaylaşmıştır, hem de üretimin her safhası denetlenebilir ve müdahale edilebilir hale getirilmiştir.

CNC İşleme Merkezleri

CNC teknolojisi ile üretilmiş kontrol panelleri kullanan takım tezgahlarında devamlı suretle iz kontrolü yapıldığı gibi noktasal hareket en doğru biçimde uygulanmaktadır.

CNC İşleme Merkezlerinin Karakteristik Özellikleri

  • Üç veya daha fazla yüzeyden teşkil olan iş parçalarını aynı esnada işleyebilirler.
  • Tezgahın magazin isimli kısmına yerleştirilen kesici takımlar, işlem sırasında bu kısımdan alınırlar. İnsan marifeti kullanılmadığından dolayı zaman kazanılmış olur.

 

Üretimin yapıldığı her sektörde metal sacları kesebilmek için birçok takım tezgahı kullanılmaktadır. Kullanılan takım tezgahlarının en büyük dezavantajı ise bilgi ve beceri yönünden kendini geliştirmiş olan kişiler tarafından kullanılma ihtiyacı duymasıdır. İnsan faktörünün devreye girdiği anlarda hatta yapma oranı doğal olarak fazlalaşmaktadır. Bu nedenle geride bıraktığımız yüzyılda icat edilen ve günümüzde hala geliştirilmekte olan CNC teknolojisi, takım tezgahı kullanmanın gerektiği hemen her yerde talep edilen bir hal almıştır.

CNC Takım Tezgahları

Sanayinin birçok dalında kullanıldığını ifade ettiğimiz CNC takım tezgahlarının çeşitleri aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır.

  • Matkap tezgahı (Drilling machine)
  • Torna tezgahı (Lathe machine)
  • Delik büyütme tezgahı (Boring machine)
  • Taşlama tezgahı (Grinding machine)
  • Freze tezgahı (Miling machine)

CNC Takım Tezgahlarının Avantajları

  • Tezgahın üretime hazırlanma evresi oldukça kısadır.
  • İş parçası işleme sırasındaki otomasyon nedeni ile zaman kaybı en az düzeydedir.
  • Takım tezgahında iş parçası işleyen operatörün hata yapma riski nerede ise ırtadan kaldırılmıştır.
  • Yetiştirilmesi yıllarca süren bir eğitim süreci gerektiren personel istihdamını ortadan kaldırır.
  • Üretilen her nevi iş parçası yüksek kalite standartlarındadır.
  • Takım tezgahı sürekli aynı sürat ve kalitede iş parçası işler.
  • Elektrik harcamaları en düşük düzeyde tutulmuştur.
  • Emsal makinelere göre daha küçük yer işgal eder.
  • İş parçaları maksimum hızla imal edilir.
  • Üretim esnasında her zaman sürece müdahale edebilme imkanı sağlar.

CNC Takım Tezgahlarının Dezavantajları

Konvansiyonel takım tezgahlarına göre birçok avantajı olsa da, CNC kontrollü takım tezgahlarının aşağıdaki dezavantajları da bulunmaktadır.

  • İmalat sürecine başlamadan evvel detaylandırılmış bir ön hazırlık ve plan yapmak gerekmektedir.
  • Yatırımcısının cebinden, konvansiyonel takım tezgahlarına nazaran daha yüksek meblağlar çıkmasına sebep olur.
  • CNC tezgah operatörünün gerçekleştirdiği bakımların yanı sıra, belirli bir ücret karşılığında teknik servisler tarafından yapılması gereken bakımlara da ihtiyaç duyar.

 

CNC Makinalar ile Neler Yapılır?

İngilizce “Computer Numerical Control” kelimelerinin baş harflerinden oluşan kısaltma ile kullanılan ve Türk dilinde “bilgisayarlı nümerik kontrol” anlamına gelen CNC teknolojisindeki ilk unsur; CNC teknolojisinin bulunduğu takım tezgahının harf ,sayı ve benzeri sembollerden meydana gelen belli bir mantık çerçevesinde kodlanmış emirler tarafından çalıştırılması; takım tezgahının parçalarının programlanabilmesidir.

CNC isimli teknolojide takım tezgahı idare biriminin bilgisayar tarafından kontrol edilir vaziyete getirilmesi sonucunda, veri giriş ve işleme gibi bilgilerin korunmalarının beraberinde; iş parçası üretilirken imalatın her safhasına müdahalede bulunma, iş parçasının işlenmesine durulan yerden tekrar başlama ve işleme emirlerini son hali ile hafızada barındırma işlemleri de olası hal almıştır. CNC Programına işlenen bilginin takım tezgahına veri olarak aktarılması işi ağ kabloları ve internet gibi sistemler sayesinde gerçekleştirilir.

CNC İşleme Merkezleri

CNC teknolojisi ile iş parçası işleyebilen takım tezgahları; İngiliz dilinde “pont to point” deyimi ile nitelendirilmiş olan “noktasal hareket” ve hız kontrolü tertibatlarından oluşturulmuştur.

Cnc İşleme Merkezlerinin Karakteristik Özellikleri:

CNC teknolojisi kullanılan cihazlarda, işlenecek olan parçaların birden fazla yüzeyi üzerinde aynı anda çalışma gerçekleştirilebilmektedir. Açılı delik delme, alın frezeleme, açılı delik delme, delme delik büyütme, rayba ve kılavuz çekme, profil işleme şeklindeki işler dahi farklı cihazlara duyulacak ihtiyaç zuhur etmeden yapılabilmektedir.

İş parçasının işlenmesinde kullanılması icap eden tüm kesici takımlar CNC tezgahın magazin olarak adlandırılan bölümüne yerleştirilir.

İşlenen emtiaların CNC tezgaha bağlanma ve tezgahtan ayrılma uygulamalarının gerçekleştirilmesi amacı ile robot kol ve benzeri materyal kullanılır. Bu nedenle iş gücünden azami düzeyde kar elde edilmektedir.

CNC Takım Tezgahları

Gelişen teknolojinin ışığında hemen hemen her alanda üretim yapan atölye ve fabrikaların tercih ettiği CNC takım tezgahlarından bazıları aşağıda sıralanmıştır.

  • Matkap tezgahı (Drilling machine)
  • Taşlama tezgahı (Grinding machine)
  • Torna tezgahı (Lathe machine)
  • Delik büyütme tezgahı (Boring machine)
  • Freze tezgahı (Miling machine)

CNC Takım Tezgahlarının Avantajları

  • Eski sistemlerle iş parçası işleyen takım tezgahları ile karşılaştırıldığında, işleme işleminin gerçekleştirilmesi için harcanan ayarlama süresi minimal düzeydedir.
  • Hemen hemen tüm iş parçası işleme işlemleri CNC kontrol panelinden otomatik olarak yapıldığı için vakit tasarrufu sağlanmıştır.
  • Tezgahı işleten CNC operatörü nerede ise sıfır hata ile çalışabilmektedir.
  • Aşırı seviyede eğitim görmüş eleman çalıştırma ihtiyacını ortadan kaldırır.
  • İşlenen iş parçaları en hassas ölçülerde üretilmiştir.
  • Takım tezgahı devamlı suretle aynı kalitede ve hızda üretim gerçekleştirir.
  • İş parçası işlemek için gerekli olan enerji oranı oldukça düşük seviyelerdedir.
  • Kalıp, mastar, şablon, gibi maliyeti yükselten parçalara ihtiyaç duymadığından dolayı mümkün olan en az maliyetle çalışır.
  • Kapladığı yer daha küçüktür.
  • İmalatın tamamlanma zamanı oldukça kısadır.
  • Üretimin her esnasına müdahale etme olanağı sağlar.

CNC Takım Tezgahlarının Dezavantajları

            Hayatın içinde var olan olumlu tüm durumların olumsuz yanları olduğu gibi, CNC takım tezgahlarının da bazı dezavantajları bulunmaktadır.

  • Aşırı detay isteyen bir ön çalışma süresi gerektirir.
  • Eski tip makinelere göre daha yüksek fiyatlarla satılırlar.
  • Özenli ve ihtimam gösterilerek kullanılmaları gerekir.
  • Kullanılan tüm kesici, delici parçalar “A kalite” olmalıdır.
  • Operatörlerinin yapacağı bakımlar dışında, teknik servisler tarafından belli aralıklarla bakım yapılmalıdır.

2.el Cnc ilanları nerde bulunur?

İngiliz dilinde “Computer Numerical Control” olarak tabir edilen ve dilimizde “bilgisayarlı nümerik kontrol” olarak adlandırılan CNC teknolojisindeki ana amaç; CNC teknolojisinin kullanıldığı takım tezgahının harf ve sayı gibi sembollerden oluşan ve belirli bir mantık dahilinde kodlanmış komutlar vasıtası ile çalıştırılması; takım tezgahının kontrol biriminin parçalarının programlanabilmesidir.

CNC teknolojisinde takım tezgahı kontrol ünitesinin bilgisayarla idare edilebilir hale getirilmesi sonucunda veri giriş ve işleme programların korunmalarının yanı sıra, iş parçası üretiminin her aşamasına müdahale etme, işe duraklatılana yerden yeniden devam etme ve programı son şekliyle bellekte saklı tutma mümkün hale gelmiştir. Söz konusu CNC programının, CNC kontrol birimine bir kere yüklenmiş olması yeterlidir. Programların takım tezgahına ver aktarması ağ kabloları ve internet gibi taşıyıcılar vasıtası ile yapılır.

CNC İşleme Merkezleri

CNC kontrollü takım tezgahlar İngilizce “pont to point” olarak tabir edilen noktasal hareket ve hız kontrolü mekanizmaları ile teşkil edilmiştir.

Cnc İşleme Merkezlerinin Karekteristik Özellikleri:

Prizma şeklinde imal edilmiş olan iş parçalarının üç hatta dört yüzeyi aynı esnada işlenebilir. Alın frezeleme, açılı delik delme, delme delik büyütme, rayba ve kılavuz çekme, profil işleme, açılı delik delme gibi işlemler başka aletlere ihtiyaç duymadan gerçekleştirilir.

İşlemede kullanılması gereken tüm kesiciler CNC tezgahın magazin isimli birimine yerleştirilir. Magazinler on ila seksen arasında hatta daha da çok kesici kapasitesinde sahiplerdir.

İş parçalarının CNC kontrollü tezgaha bağlama ve tezgahtan ayırma işlemlerinin yapılması için robot kol ve ekipmanlar kullanılır. Bu sayede iş gücünden kaynaklı zaman harcaması minimize edilir.

CNC Takım Tezgahları

Sanayinin hemen hemen her yerinde ihtiyaç duyulan ve kullanılan CNC takım tezgahlarından en çok bilinenleri aşağıdaki gibidir:

  • Taşlama tezgahı (Grinding machine)
  • Torna tezgahı (Lathe machine)
  • Matkap tezgahı (Drilling machine)
  • Freze tezgahı (Miling machine)
  • Delik büyütme tezgahı (Boring machine)

CNC Takım Tezgahlarının Avantajları

  • Konvansiyonel biçimlerde çalışan takım tezgahlarına göre kıyaslandığında, tezgahın ayarlama zamanı fazlasıyla kısa süre almaktadır.
  • Manuel olarak yapılan tüm işlemler otomatik olarak yapıldığından dolayı ekstra zaman kazanılır.
  • Makinayı kullanan operatörün hata yapma riski en asgari düzeye indirilmiştir.
  • Uzun bir çıraklık dönemi geçirmiş kalfa ve ustalara ihtiyaç duyulmaz. Operatörleri yetiştirmek oldukça kolaydır.
  • Takım tezgahında üretilen işler yüksek kalitede ve yüksek hassasiyettedir.
  • Tezgah mütemadiyen aynı çalışma performansını gösterir.
  • Enerji sarfiyatı asgari düzeydedir.
  • Mastar, şablon ve kalıp gibi maliyetli malzemelere ihtiyaç olmadığından mütevellit daha ucuz maliyetlerle iş parçası üretilir.
  • Depolama alanı daha azdır.
  • İmalata geçiş süreci daha hızlıdır.
  • İş parçasının imalatı tamamen program vasıtası ile gerçekleştirildiğinden dolayı, iş yaparken esneklik sağlar.

CNC Takım Tezgahlarının Dezavantajları

  • Tüm süreçleri detaylandırılmış bir imalat planı hazırlanmalıdır. Sürprizlere yer yoktur.
  • Emsal makinelere göre daha pahalıdır.
  • Eski tip takım tezgahlarına göre daha çok bakım ve daha titiz kullanım gerektirir.
  • Kaliteli kesme takımları ve aparatları kullanmayı icap ettirir.
  • Periyodik bakım olarak adlandırılan bakımlar operatörler tarafından değil, teknik servis tarafından gerçekleştirilmelidir.